Projekat Upoznaj Srbiju podrzan je od strane



Želite da vas obaveštavamo o manifestacijama u vašem okruženju? Prijavite se na našu mailing listu


*Ovu opciju uvek možete deaktivirati slanjem mejla na
office@global-it-solutions.org
Smart Office

Anketa
Kako ste saznali za portal Upoznaj Srbiju?

Preko prijatelja
Putem društvenih mreža ( facebook, twitter )
Preko pretraživača ( Google, Yahoo, Bing)
Preko foruma ( Elitesecurity, Burek, Krstarica...)
Slučajno sam naleteo/la na link
Nešto drugo



Kalendar događaja
Wild Serbia

Korisnici na mreži

Nema korisnika na mreži

Beška

Lična karta
Lokacija
Severna Srbija
Broj stanovnika
6 232
Poštanski broj
22324
Sajt


View Larger Map

Opis

Beška se nalazi u severo-istočnom delu Srema, na krajnjim padinama Fruške Gore. U neposrednoj blizini Beške je presek dva najvažnija evropska koridora koji prolaze kroz Srbiju - Dunava i auto-puta E-75 (koridori VII i X). Pored Beške prolaze i regionalni put i elektrifikovana železnička pruga na relaciji Novi Sad – Beograd. Beška je od Novog Sada, glavnog grada AP Vojvodine, udaljena 28 km a od Beograda, glavnog grada Republike Srbije, 56 km autoputem.

Najznačajniji i do sada najeksploatisaniji prirodni resurs Beške je plodno poljoprivredno zemljište koje je okružuje. Ono pruža uslove za gajenje svih ratarskih kultura. Na obroncima Fruške gore u blizini Beške su dobri uslovi za razvoj voćarstva i vinogradarstva.

Dunav, kao najznačajnija evropska reka, udaljen je samo tri kilometara od Beške sa kojom je povezan asfaltnim putem. Pored rečnog transporta, Dunav se može koristiti za razvoj nautičkog, lovnog i ribolovnog turizma, ugostiteljstva i ribarstva. Na Dunavu su već podignuti značajni ugostiteljski i smeštajni objekti.

Blizina Nacionalnog parka Fruška gora i zaštićene zone prirode “Koviljsko-Petrovaradinski rit”, značajni su za razvoj eko-turizma. Pašnjaci na desnoj obali Dunava mogu se koristiti za stočarstvo, ali i adaptirati u igrališta za golf, trim staze, aerodrom za ultra lake letilice. Beščanski atar je bogat terenima za razvoj lovnog turizma.Na ovim terenima se može organizovati i prikupljanje lekovitog bilja i šumskig plodova. Najznačajniji resurs Beške u oblasti saobraćaja je blizina auto puta E-75, koji spaja Evropu sa Bliskim Istokom. Kroz Bešku prolazi pruga Beograd-Novi Sad-Subotica, kao i regionalni putevi koji vode prema Beogradu i Novom Sadu.

Istorijat

Postoje razna teorije o poreklu imena Beška. Uglavnom su se sve te teorije bazirale na pretpostavci da je reč ”beška” turskog porekla i da označava ili kolevku (bešiku), ili bešiku ribe, ili pak da je kovanica dve turske reči: beş i kaya, što znači pet i kamen, odnosno peti kamen tj. peta stanica ili odredište u vojnoj ili nekoj drugoj terminologiji.
Međutim, sve te teorije o turskom poreklu imena Beške gube na smislu činjenicom da je taj toponim postojao i pre dolaska Turaka u ove krajeve. Ime Beška nose ostrvo i manastir na Skadarskom jezeru, koji potiču iz XIV veka. Manastir je zadužbina despotice Jelene, kćerke kneza Lazara, što je zapisano na ktitorskom natpisu iz 1438. godine.
Prema tumačenju našeg istaknutog istoričara-turkologa Olge Zirojević, ”beška” je verovatno stara slovenska reč, koja je postepeno u savremenom govoru izgubila prvobitno značenje. Ime ”Beška” se u većini slučajeva javlja kao hidronim, odnosno vezano je za blizinu vode, pa se pretpostavlja da je ta reč imala veze sa zdravljem, odnosno da je tim imenom označavano mesto koje je bilo zdravo za život ili gde je bio izvor zdrave vode.
Na osnovu navedenog, jasno je da je Beška srednjevekovno mesto, nastalo u vreme naseljavanja Slovena u ove krajeve. Kada je to tačno bilo, teško je utvrditi. Prvi podaci o mestu Beška datiraju iz 1546. godine, kada je ona bila, kao i sva ostala sremska mesta, u sastavu Otomanskog carstva. U administrativnoj podeli pripadala je Budimskom pašaluku, u okviru koga je bila prvo u Osječkom, pa u Sremskom sandzaku, a u sastavu Slankamenačke nahije.
Nakon veka i po pod okriljem Osmanlija, Beška potpada pod upravu austrijske Komore. Prema odredbama Karlovačkog mira iz 1699. godine, Srem je bio podeljen na dva dela - austrijski i turski. Gornji Srem, pa i Beška, ušli su u sastav austrijskog Srema. Po ranijoj odluci iz 1697. odnosno 1698. godine, Beška je pripala Odeskalkijevom spahiluku.
Odeskalkijev spahiluk je bio podeljen na Gornje – Iločko vlastelinstvo i Donje – Iriško vlastelinstvo. Beška je ušla u sastav Iriškog vlastelinstva. Uređenje tog spahiluka je privedeno kraju tek oko 1710. godine, pa su u to vreme sva sela dobila pečate. Iz te godine je sačuvan i pečat sela Beške. U sredini pečata se nalazi plug, okrenut vrhom nadesno, iznad pluga se nalazi crtalo, okrenuto vrhom nalevo. Iznad pluga i crtala se promaljaju tri klasa pšenice. Ispod pluga je oranica, a sa njene leve strane su tri klasa, a s desne pet klasova pšenice. Oko pečata je ispisano: SIGILVM*PAGI*BESKA*1710 (Pečat sela Beška 1710).
Mir u ovom delu Srema nije trajao dugo jer je već 1716. počeo austrijsko-turski rat, koji je okončan 1718. godine sklopljenim mirom u Požarevcu, po kojem je Austrija, između ostalog, dobila jugoistočni Srem, ceo Banat i severnu Srbiju.
Novi austrijsko-turski rat je trajao od 1737. do 1739. godine. Austrijska vojska je bila smeštena u Sremu, a za nju su morali biti obezbeđeni hrana, ogrev, podvoz, prevoz artiljerije i municije, hrana za konje. Svim tim morala je biti obezbeđena i tvrđava u Petrovaradinu, čime su bili posebno opterećeni i stanovnici Beške.
Nakon Beogradskog mira iz 1739. Habzburška monarhija je izgubila ranije osvojenu severnu Srbiju, pa je granica između Austrije i Turske ponovo bila na Savi i Dunavu. Time je nastala potreba proširenja Slavonske krajine, pa je koristeći podatke iz popisa 1735/36. godine, Austrija 1745. otpočela novo delimično uređenje Vojne granice, koje se završilo 1747. godine. Prema tom uređenju nastala su u okviru Slavonske krajine tri puka (regimente) – Petrovaradinski, Brodski i Gradiški. U sastav Vojne granice je ušla i Beška, čiji su se stanovnici prethodno izjasnili ko je za Granicu, a ko za Provincijal. Onaj drugi deo stanovništva, predvođen sveštenikom Zaharijem Anđelićem, nastanio je pustaru Inđiju. S druge strane, graničari su dobili zemljište na korišćenje i bili su oslobođeni plaćanja poreza i davanja rabote. Oni nisu bili vlasnici te zemlje, kao ni njihovi oficiri, nego su samo bili njeni uživaoci i nisu je mogli prodavati. Od reorganizacije Vojne granice iz 1747. godine, Beška postaje sedište kompanije ili čete, u okviru Petrovaradinskog puka.
Do novog uređenja Vojne granice došlo je 1785. kada je uveden tzv. ”kantonalni sistem” čiji je tvorac bio general Ženejn. Petrovaradinski puk bio je podeljen u 2 kantona, a Beška je ušla u sastav 2. kantona i 2. pohodnog bataljona. Početkom XIX veka Petrovaradinska regimenta je ustalila organizaciono vojno ustrojstvo, te je bila podeljena na 12 kompanija (četa) čija su sedišta bila: Adaševci, Beška, Golubinci, Kupinovo, Laćarak, Morović, Sremska Mitrovica, Stara Pazova, Stari Banovci, Surčin, Hrtkovci i Šimanovci.
Velikoj Majskoj skupštini, održanoj 13. maja 1848. godine u Sremskim Karlovcima, prisustvovalo je desetak hiljada ljudi iz svih krajeva. Od Beščana na Skupštini je bio graničar Sofronije Tomašević kao ”predstavnik obščestva”. Tada je odlučeno da se Srem, Vojna granica u Sremu, Baranja i Bačka sa bečejskim i šajkaškim okruzima, i Banat sa granicom i Kikindskim dištriktom proglase za Vojvodstvo Srbija; da se tadašnji mitropolit Josif Rajačić proglasi za srpskog patrijarha; da se za vojvodu izabere tadašnji pukovnik Stevan Šupljikac. Ove odluke su bile predate caru na odobrenje. Rešeno je da se formira Glavni odbor čiji bi najvažniji zadatak bio da organizuje narodni otpor, da se po selima i gradovima formiraju lokalni odbori i pododbori koji bi predstavljali novu narodnu vlast. U to vreme je odmah formiran i beščanski pododbor na čelu sa sveštenikom Aleksandrom Stefanovićem, kao ”predsedateljem”. Sredinom 1849. godine raspušteni su mesni pododbori, a zatim dolazi i do prekida ratnih dejstava porazom Mađarske. Carskim patentom od 18. novembra 1849. osnovano je Vojvodstvo Srbija i Tamiški Banat, u koje su ulazili Bačka, Banat i rumski i iločki srez Sremske županije, dok je gornji Srem sa Vukovarom pripao Hrvatskoj. Petrovaradinska regimenta, u čijem sastavu se i dalje nalazila Beška, zajedno sa vojnim komunitetima -Zemunom, Petrovaradinom i Karlovcima, potpala je pod vlast Srpsko-banatske zemaljske vojne komande u Temišvaru, i tu ostala sve do 1871. godine. Doseljavanje Nemaca u Bešku je počelo 1860. godine. Veći deo novonaseljenog nemačkog stanovništva pripadao je evangelističko-augsburškoj konfesiji (luterani), dok je manji deo bio evangelističko-reformističke konfesije (kalvini).
Nagodbom između Austrije i Mađarske iz 1867. godine, stvorena je Austrougarska monarhija, čime je država bila podeljena na Austrijsko carstvo i Ugarsko kraljevstvo. Već sledeće godine zaključena je Ugarsko-hrvatska nagodba, pa je u administrativnom pogledu Srem pripao hrvatsko-slavonskom području sa centrom u Zagrebu.
Razvojačenje Vojne krajine je otpočelo 1873. godine, a konačno spajanje građanskog dela Hrvatske i Slavonije sa bivšom teritorijom Vojne krajine izvršeno je 1. septembra 1886. osnivanjem 8 velikih županija, koje su podeljene na kotare. Celokupna Petrovaradinska i jedan deo Brodske regimente pripojeni su Sremskoj županiji sa sedištem u Vukovaru. Tom novom teritorijalnom podelom Beška je u okviru kraljevine Hrvatske, Slavonije i Dalmacije bila u Sremskoj županiji i pripadala staropazovačkom kotaru.
Kada je u septembru 1914. srpska vojska ušla u Srem, kod Beščana-Srba je taj događaj izazvao opštu radost, dok kod Beščana-Nemaca strah i nespokoj. Skoro svi Nemci su izbegli na sever. Vrlo brzim povlačenjem srpske vojske i povratkom Nemaca u Bešku, dolazi do hapšenja 26 uglednih Srba iz mesta. Među njima su paroh Svetozar Dujanović i akademska slikarka Danica Jovanović. Svi su odvedeni na Petrovaradinsku tvrđavu. Tamo su, pored sveštenika i slikarke, po prekom sudu streljani: opštinski beležnik Vladimir Marković, krojač Svetozar Bojić, posednik Vladimir Rac i student veterine Milan Varićak. Oslobađanjem Srema 1918. godine, Beška ulazi u sastav Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca. I dalje je bila u Sremskoj županiji, sa sedištem u Vukovaru, a kotar je ostao Stara Pazova. Nova administrativno-teritorijalna podela izvršena je 1921. donošenjem Vidovdanskog ustava. Uredba o podeli na oblasti doneta je 1922. kada je osnovana Sremska oblast, koja se teriotorijalno poklapala sa bivšom Sremskom županijom, čije je sedište bilo u Vukovaru. Sremska oblast se delila na deset srezova, bivših kotara. Beška je bila u sastavu staropazovačkog sreza. Ta Uredba nije odmah sprovedena u praksi, pa je stara županisjka podela ostala na snazi do 1927. godine. Kraljevina Jugoslavija je proglašena 1929. godine, kada se i na celoj državnoj teritoriji promenio administrativno-teritorijalni sistem. Stvorene su banovine, u okviru kojih su postojali srezovi i opštine. Srem ulazi u sastav Dunavske banovine, čije je sedište Novi Sad. Beška je i dalje u sastavu sreza Stara Pazova, sve do 1936. kada je na teritoriji Srema u Dunavskoj banovini osnovan novi srez – Sremski Karlovci, u čiji sastav je ušla opština Beška, i tu je bila sve do početka Drugog svetskog rata.
U Drugom svetskom ratu dosta meštana se priključuje narodnom pokretu, a mnogi od njih su dali svoje živote za slobodu. Beška je oslobođena 25. oktobra 1944. godine. Posle rata u Bešku se doseljavaju Srbi iz Srema, Bosne, Like, Korduna, Banije, Hrvati iz Hercegovine...
Sve do 1960. godine Beška ima status opštinskog mesta. Zatim je dve godine bila u sremskokarlovačkoj opštini, da bi od 1. januara 1962. godine ušla u sastav Opštine Inđija. Tokom ratova na prostorima bivše Jugoslavije, došlo je do velike migracije stanovništva, što nije mimoišlu ni Bešku. Veliki broj beščanskih Hrvata se iselio. U Bešku su se naselili Srbi najviše iz Slavonije, Like, Dalmacije, Bosne, ali i iz drugih krajeva.

Kultura

U Beškoj postoji Dom kulture. Dom kulture “Branko Radičević” Beška je otvoren 1986. godine nakon dve godine gradnje. Prvo ime doma je bilo Dom kulture “Stevan Doronjski”. Novi dom kulture je sagrađen na temeljima starog, nedovršenog doma kulture, koji je građen pedesetih godina XX veka. Taj stari dom je bio u pravom smislu reči pravi kulturni centar gde su održavane igranke, koncerti, kulturno-umetnički program (posebno interesantno je da su održavani izbori za Mis Vojvodine), pozorišne predstave, bioskopske predstave. Zanimljivo je da je na tom mestu pre Drugog svetskog rata bio Sokolski dom.
Tu je i Kulturno-prosvetno društvo “Branko Radičević” Beška, koje je osnovano 1. februara 1952. godine. Kroz dugi niz godina postojanja društvo je nosila ime “Lira” i KUD “Mladi”. Sredinom sedamdesetih godina društvo dobija sadašnje ime – KUD “Branko Radičević” Beška.Danas društvo broji oko 100 članova, koji rade u tri sekcije – folklornoj, recitatorskoj i dramskoj.

Turizam

Na tri kilometra od Beške protiče reka Dunav. Desna obala Dunava je urbanizovana i povezana sa naseljem asfaltnim putem. U okviru vikend naselja na obali Dunava nalazi se Hotel "Božić", poznati Riblji restoran sa pansionom "Sidro", čarda "Bela lađa" i prodavnica prehrambenih proizvoda. Uz ugostiteljske objekte smešteni su pontonski pristani za čamce, jahte i manje turističke brodove. Postoji mogućnost rentiranja čamaca i jahti i organizovanog prevoza do destinacija za kupanje, kampovanje, lov ribolov i foto-safari.
Leva obala Dunava je prava oaza nedirnute prirode sa velikim brojem bara i rukavaca Dunava. Ovaj jedinstveni prostor deo je Zaštićene zone prirode "Koviljsko – petrovaradinski rit". Tereni su idealni za eko-turizam, posmatranje ptica, lov i ribolov.
Zahvaljujući prelepom prirodnom ambijentu uz obalu Dunava i prijatnim ugostiteljskim objektima, Beška je postala privlačno mesto za ljubitelje prirode i ribljih specijaliteta. Na obali Dunava, na mestu gde se danas nalazi Beščanski most, nalazi se Kalakača - značajan arheološki lokalitet iz starijeg gvozdenog doba. Izlet namenjen ljubiteljima prirode i rekreativcima, ribolovcima i svima onima koji žele da dožive netaknutu prirodu dela Koviljsko-Petrovaradinskog rita.

Sport

Sto se tiče sportskog života, u Beškoj postoje sledeća sportska društva:

FUDBALSKI KLUB «HAJDUK»
KOŠARKAŠKI KLUB «HAJDUK»
RUKOMETNI KLUB «HAJDUK»
ŽENSKI KOŠARKAŠKI KLUB «BEŠKA»
ŠAH KLUB «HAJDUK»
KUGLAŠKI KLUB „HAJDUK“ BEŠKA
KLUB MALOG FUDBALA «SIDRO» BEŠKA
ATLETSKI KLUB „HAJDUK“ BEŠKA
UDRUŽENjE SPORTSKIH RIBOLOVACA «LADNI IZVOR» BEŠKA
Udruženje golubara Srpskih visokoletača SS 319 BEŠKA


Komentari (0)
Manifestacije